Rabczańskie reminiscencje sportowe – sporty letnie. Część VII

Cztery żywioły w Rabce

Są takie szczęśliwie sytuowane przez naturę miejscowości, gdzie wszystkie cztery żywioły na wyścigi służą człowiekowi.

Ta symfonia żywiołów łagodnych i posłusznych człowiekowi, koncertuje w Rabce.

Ziemia jest tam urocza, a pejzaż soczystej zieleni pól, parków ogrodów i lasów czyni pobyt człowieka niemal rajskim.

Powietrze, pełne ozonu i zapachu świeżej zieleni napełnia płuca człowiecze ożywczym balsamem, krzepi i leczy.

Ogień słoneczny, łagodzony rześkiem powiewem wiatru, wypala wszystkie niedomagania ciała.

Woda, z głębi ziemi niosąca sole mineralne i tryskająca na zewnątrz z czeluści podziemnych w postaci krzepnącej solanki, jest niezastąpionym lekiem dla ludzi od lat 2-ch do 100.

Nic dziwnego, że tysiące osób szuka corocznie w Rabce ratunku dla zdrowia u tych czterech dobrotliwych żywiołów rabczańskich: ziemi, powietrza, ognia i wody.

Naturalnie, że wszystkie te żywioły są w Rabce w gatunku wyborowym.

Il. Kur. Codz. z lipca 1932 r.

Mistrz Zakopanego 1933 roku Walenty Bratek
 i Zbigniew Bełdowski. 

Bratek mistrzem tenisowym Zakopanego

Zakopane, 7 sierpnia (Ts). Dziś w czwartym i ostatnim dniu międzynarodowego turnieju tennisowego o mistrzostwo Zakopanego, toczyły się rozgrywki w drugiej klasie panów, w grze pań z wyrównaniem, finały pojedynczej gry pań i finały gry podwójnej panów.

Mistrzostwo Zakopanego w grze pojedynczej panów zdobył Bratek (AZS Poznań) po ciężkiej walce z Tarłowskim 6 : 2, 3 : 6, 6 : 0, 2 : 6, 7 : 5.

W drugiej klasie panów zwyciężył Moor Babireckiego w stosunku 6 : 3, 4 : 1, ser. Z poprzednich wyników pań należy zanotować grę pomiędzy Orzechowską i Boniecką z wynikiem 6 : 2, 3 : 6, 6 : 4. W grze mieszanej i w grze podwójnej panów ostateczne wyniki będą znane dopiero późnym wieczorem.

Siostry Jędrzejowskie,
z lewej Zofia z prawej Jadwiga w grze podwójnej pań.

Jutro we wtorek o godz. 3 po południu rozpoczyna się turniej tennisowy w Rabce przy współudziale pp.: Jadwigi Jędrzejowskiej, Wandy Dubieńskiej, Pozowskiej, Orzechowskiej, Zofji Jędrzejowskiej [siostry Jadwigi], Hebdy, Wittmana, Jerzego Stolarowa, Bratka, Tarłowskiego i innych. 

Il. Kur. Codz. z sierpnia 1933 r.

Blisko 16.000 kuracjuszy w Rabce

Pogoda utrzymuje się nadal, a tylko przelotne drobne deszcze, padające przeważnie w nocy, ochładzają powietrze. Teraz nawet i te drobne deszcze znikły już zupełnie i utrzymuje się równa, sierpniowa pogoda.

W ciągu ostatniego tygodnia przyrost frekwencji postępuje w dalszym ciągu. Wyniósł on za tydzień 1.500 osób i wskutek tego ogólna lista przybyszów do Rabki przekroczyła cyfrę 15.500 osób.

Rzesze dzieci przed pijalnią wód mineralnych i Zakładem Kąpielowym.

W związku ze zbliżającym się końcem wakacyj szkolnych wydatnie obniżyła się ilość przyjeżdżającej młodzieży, natomiast bardzo silnie podniosła się frekwencja osób starszych, które coraz wyżej cenią walory lecznicze Rabki.

Rozrywek jest tu tak dużo, że kuracjusze nie mają łatwego wyboru. Z główniejszych imprez wspomnieć wypada o występie Warmińskiej i Roentgena, krakowskiego baletu dziecięcego z Anitą Werą Wachsman na czele, o produkcjach zespołu warszawskiego w sztuce „Brat i siostra”, oraz ostatnio o przedstawieniu Teatru Polskiego z Warszawy ze sztuką Winawera „Po prostu truteń”. Poza tem stale dwa razy dziennie odbywające się dancingi w obu restauracjach zdrojowych oraz specjalnie organizowane wielkie zabawy towarzyskie, stanowią nielada atrakcję dla żądnych tanecznej rozrywki.

Tłumy kuracjuszy przed muszlą koncertową i łazienkami zdrojowymi
w trakcie jednego z licznych koncertów. 

Z początkiem tygodnia rozpoczął się tu wielki turniej tenisowy z udziałem kilku doskonałych rakiet polskich, z Jadwigą Jędrzejowską na czele.

W ostatnią niedzielę odbył się w Rabce uroczysty obchód rocznicy wymarszu kadrówki, oraz wielkie zawody strzeleckie z rozdaniem nagród. 

Il. Kur. Codz. z sierpnia 1933 r.

Turniej tenisowy w Rabce

Rabka, 10 sierpnia (M). Przy ładnej pogodzie i tłumnym udziale publiczności turniej tenisowy o mistrzostwo Rabki szybko postępuje naprzód. I tak w piątek od rana odbywać się już będą gry półfinałowe oraz niektóre finały.

Szczegółowe wyniki w grze panów:

Bratek – Kowalski 6 : 3, 6 : 3,

Herbert – Szyszko 6 : 2, 6 : 1,

Altschuller – Raczyński 6 : 1, 6 : 2,

Liebling – Steiner 6 : 2, 6 : 2,

Jaworski – Muszyński 6 : 3, 6 : 7, 6 : 3,

Tarłowski – Kusiak 6 : 2, 6 : 3,

(Zarazem prostuje się, że Kołcz II wygrał z Pawłowskim 6 : 4, 6 : 8, 6 : 1 a nie z Tarłowskim, jak mylnie podano).

Grupa tenisistek, z prawej Maria Boniecka,
zawodniczka AZS Kraków, mistrzyni Lwowa,
 za nią w sukience i w kapeluszu Wanda Dubieńska - pierwsza polska olimpijka,
wszechstronna polska sportsmenka, była mistrzyni Polski w szermierce,
tenisie, a także w biegach narciarskich.

Gra pań:

Jędrzejowska Zofja – Bielawska 6 : 1, 6 : 4,

Groblewska – Łazarska 6 : 3, 6 : 4,

Jędrzejowska Jadwiga – Haberówna 6 : 0, 6 : 2,

Pozowska – Boniecka 3 : 6, 6 : 0, 6 : 0.

Gry mieszane:

Jędrzejowska J., Szyszko – Bieniarówna, Lechner 6 : 1, 6 : 1,

Bendetz, dr Liebling – Groblewska, Jaworski 6 : 4, 2 : 6, 9 : 7,

Dubieńska, Tarłowski – Haberówna, Moor 6 : 0, 6 : 4,

Boniecka, Herbst – Bielawska, Kusiak 7 : 5, 6 : 2,

Orzechowska, Bratek – Jędrzejowska Z, Muszyński 9 : 7, 6 : 4.

Krzysztof Herbst, wybitny tenisista ziemny oraz stołowy,
w okresie późniejszym działacz sportowy
Polskiego Związku Tenisowego.

Klasa druga panie:

Groblewska, Bieniarówna 6 : 1, 6 ; 3,

Bendetz – Łazarska 6 : 1, 6 : 2.

Klasa druga panowie:

Muszyński – Christ 6 : 1, 7 : 5,

Kowalski – Raczyński 6 : 4, 6 : 2,

Toporek – Zajczyk 6 : 3, 5 : 7, 6 : 4,

Szyszko – Walenhaupt 6 : 4, 6 : 3,

dr Kremer – Wieczorkowski 6 : 4, 6 : 4,

Lechner – Brandstaetter 6 : 2, 6 : 1,

Moor – Toporek 6 : 0, 6 : 0.

Il. Kur. Codz. z sierpnia 1933 r.

Turniej tenisowy o mistrzostwo Rabki

Rabka, 11 sierpnia (M). W dniu dzisiejszym prawie wszystkie gry zostały doprowadzone do finału, który odbędzie się jutro o godz. 9 30 rano. Bardzo ciekawie zapowiada się finał gry pojedynczej panów ze względu na doskonałą obecnie formę Tarłowskiego, który gładko wygrywa z Jaworskim i Kołczem II.

Finał pojedynczy pań wobec zwycięstwa Dubieńskiej nad doskonale grającą Pozowską, wzbudza także duże zainteresowanie.

Poszczególne wyniki:

Bratek – Herbst 6 : 3, 6 : 4,

Altschuller – dr. Liebling 6 : 2, 6 : 3,

Kołcz II – dr. Ostrowski 6 : 2, 6 : 1,

Tarłowski – Jaworski 6 : 0, 6 : 0,

Tarłowski – Kołcz II 6 : 0, 6 : 2,

Bratek- Altschuller 7 : 5, 6 : 0,

Jędrzejowska J. – Orzechowska 6 : 0, 6 : 1,

Dubieńska – Pozowska 6 : 4, 6 : 0.

Stefan Kołcz i Maria Wełeszczukowa
tenisiści Lwowskiego Klubu Tenisowego,
partnerzy w grach mieszanych podwójnych.

Klasa druga panów:

Pawłowski – Steiner 6 : 0, 6 : 2,

Muszyński – Steiner 6 : 4, 6 : 1,

Kusiak – dr Kremer 6 : 0, 6 : 1,

Muszyński – Leblovitz 6 : 2, 6 : 3,

Pawłowski – Muszyński 6 : 4, 6 : 2, duży sukces Pawłowskiego,

Lechner – Moor 6 : 3, 6 : 4,

Lechner – Kusiak 6 : 4, 6 : 4.

Klasa druga pań: 

Do finału doszła Jędrzejowska Zofia – młodsza [?] siostra Jadwigi, która z każdym dniem poprawia wybitnie swoją grę i już teraz może być zaliczona do najlepszych rakiet Polski. Duży sukces odniosła również Bielawska (Bydgoszcz), mistrzyni Rodziny Wojskowej, bijąc Haberównę i Groblewską.

Jędrzejowska Z. – Bendetz 6 : 0, 6 : 3,

Bielawska – Haberówna 6 : 4, 4 : 6, 6 : 4.

Gra podwójna panów:

Pawłowski, Moor – dr. Kremer, Wieczorkowski 6 : 0, 6 : 2,

Kusiak, Lechner – dr. Liebling, Herbst 7 : 9, 6 : 4, 9 : 7. Sensacyjna porażka Cracovii.

Gry mieszane:

Bendetz, Liebling – Pozowska, Kołcz II 6 : 1, 6 : 3,

Dubieńska, Tarłowski - Boniewska, Herbst 6 : 8, 2 : 6 scr.

Jutro dalszy ciąg gier podwójnych panów, gier mieszanych oraz finały gry pojedynczej panów i gry pojedynczej pań. Początek o godz. 9 rano i o 3 po południu.

Il. Kur. Codz. z sierpnia 1933 r.

Plejada najlepszych rakiet tenisa polskiego w okresie międzywojennym.

Finały turnieju tenisowego w Rabce

W finale gry mieszanej Dubieńska – Tarłowski odnoszą sensacyjne zwycięstwo nad mistrzynią Polski Jadwigą Jędrzejowską i Szyszką. Tarłowski szalonem tempem i nadzwyczaj ostremi piłkami, przy spokojnej i opanowanej grze Dubieńskiej, po raz pierwszy od pięciu lat zmusił Jędrzejowską do kapitulacji w konkurencji krajowej. Jędrzejowska i Szyszko, zaskoczeni doskonałą grą przeciwników, grali zbyt nerwowo i niepewnie.

W półfinale gry mieszanej Dubieńska – Tarłowski odnoszą zwycięstwo nad Orzechowską i Bratkiem, którzy potrafili jednak dzięki bardzo ambitnej grze wygrać jednego seta. Do finału w grze podwójnej panów zakwalifikowali się Tarłowski – Bratek, bijąc Muszyńskiego i Szyszkę oraz Jaworski – Kołcz II, po zwycięstwie nad Kusiakiem i Lechnerem.

Maria Orzechowska (ŁKT, z lewej),
brązowa medalistka Narodowych Mistrzostw Polski z roku 1929
w grze podwójnej oraz Neumanówna (Legja).

Szczegółowe wyniki:

Jędrzejowska Jadwiga, Szyszko – Bendetz, dr. Liebling 6 : 4, 6 : 1,

Dubieńska, Tarłowski – Orzechowska, Bratek 6 : 2, 6 : 8, 6 : 4,

Dubieńska, Tarłowski – Jędrzejowska Jadwiga, Szyszko 6 : 4, 8 : 6,

Jaworski, Kołcz II – Pawłowski, Moor 10 : 8, 6 : 2,

Jaworski, Kołcz II – Kusiak, Lechner 6 : 1, 7 : 5,

Tarłowski, Bratek – Szyszko, Muszyński 6 : 0, 7 : 5.

W finale gry pojedynczej pań klasa II wygrywa Jędrzejowska Zofja bijąc Bielawską 6 : 3, 6 : 3.

Zofia Jędrzejowska, starsza siostra Jadwigi,
mistrzyni kraju z roku 1937 w deblu z Marią Rudowską,
oraz z 1939 roku w parze z siostrą Jadwigą. 

W finale gry pojedynczej panów wygrywa Lechner bijąc Pawłowskiego 6 : 4, 4 : 1 scr. (ostatni zrezygnował z dalszej gry).

Z powodu burzy i ulewnego deszczu reszta gier finałowych jak gra pojedyncza pań (Jędrzejowska – Dubieńska), gra pojedyncza panów (Tarłowski – Bratek) i gra podwójna panów (Tarłowski, Bratek – Jaworski, Kołcz II) zostały przełożone na niedziele przed południem. Początek punktualnie o godz. 9 rano. Po południu żadnych rozgrywek już nie będzie.

Il. Kur. Codz. z sierpnia 1933 r.

Tenisowi mistrzowie Rabki na 1933 rok w grze podwójnej panów,
 Kazimierz  Tarłowski i Walenty Bratek. 

Turniej tenisowy w Rabce udał się doskonale, gdyż startował szereg czołowych zawodników. Gry doprowadzono do finałów, w których spotkają się: Jędrzejowska z Dubieńską, Tarłowski z Bratkiem, w grze podwójnej panów Tarłowski i Bratek z Jaworskim i Kołczem II. Jako pierwszy rozegrano finał gry mieszanej, w którym Dubieńska i Tarłowski odnieśli sensacyjne zwycięstwo nad Jadwigą Jędrzejowską i Szyszką 6 : 4,8 : 4.

W finale gry pojedynczej pań II klasy Zofia Jędrzejowska pokonała Bielawską 6 : 3, 6 : 2. W finale panów II klasy Lechner pokonał Pawłowskiego 6 : 4, 4 : 1 scr.

Raz, dwa, trzy z sierpnia 1933 r.

Sukcesy tenisistów krakowskich w Rabce

Turniej tenisowy o mistrzostwo Rabki zakończył się pięknym sukcesem tenisistów Sekcji Ten. AZS. Kraków, gdyż mistrzostwo Rabki zarówno w grze pojedynczej pań jak i panów dostało się w ręce Krakowian.

Jadwiga Jędrzejowska przyjmuje gratulacje
od pokonanej Wandy Dubieńskiej
w meczu o mistrzostwo Polski w Krakowie w 1932 roku.

W grze pojedynczej triumfowała Jędrzejowska nad Dubieńską 6 : 2, 6 : 1, w grze pojedynczej panów Tarłowski zrewanżował się Bratkowi za porażkę poniesioną w Zakopanem i pokonał go po pięknej i zaciętej grze w pięciu setach. 3 : 6, 2 : 6, 6 : 2, 6 : 2, 6 : 0.

Mistrzostwo w grze podwójnej panów zdobyła młoda para Tarłowski i Bratek bijąc w finale Jaworowskiego i Kołcza II 6 : 0, 6 : 2, 6 : 4.

Rozdania nagród dokonał dr. Kaden, a w imieniu organizatorów t.j. S.T. AZS. Kraków przemówił dr. Kremer.

Il. Kur. Codz. z sierpnia 1933 r.

Tenisowy mistrz Rabki w roku 1933 Kazimierz Tarłowski. 

Niestety, turniej tenisowy w Rabce w 1933 roku, z nieokreślonych przyczyn, był ostatnim rozegranym w naszym mieście, w ramach tzw. turniejów uzdrowiskowych. Należy podkreślić, że turnieje te stanowiły w okresie międzywojennym piękną kartę działalności krakowskiego AZS-u. Pozwoliły bowiem przeprowadzić zawody o mistrzostwo Zakopanego, Krynicy i Rabki, które – niejednokrotnie w obsadzie międzynarodowej – cieszyły się dużą frekwencją, z jednej strony startujących zawodników, a z drugiej sympatyków tenisa oraz kuracjuszy w tych miejscowościach.

W ramach Uzdrowiskowych Turniejów Tenisowych, krakowski AZS zorganizował w poszczególnych uzdrowiskach turnieje:

o mistrzostwo Zakopanego - 8 turniejów: w 1922, 1923, 1924, 1926, 1928, 1929, 1932 i 1933 roku,

o mistrzostwo Krynicy  -  8 turniejów: w 1926, 1928, 1930, 1933, 1935, 1937, 1938 i 1939 roku,

o mistrzostwo Rabki - 5 turniejów: w 1929, 1930, 1931, 1932 oraz 1933 roku.

Czterokrotna mistrzyni tenisowa Rabki
w grze pojedynczej pań Jadwiga Jędrzejowska.

Tabela z zestawieniem wyników tenisowych mistrzostw Rabki z lat 1929 - 1933.

W czterech turniejach - 1929, 1931, 1932 i 1933, które zorganizowano na kortach tenisowych w Rabce, zwyciężała Jadwiga Jędrzejowska, uzyskując tym samym tytuły Tenisowej Mistrzyni Rabki. Natomiast tytuły wicemistrzyni również czterokrotnie, rok po roku, zdobywała Ada Pozowska ulegając trzykrotnie Jadwidze Jędrzejowskiej (1929, 1931, 1932) i raz Gertrudzie Volkmerównej (1930).

Zawodniczka krakowskiego AZS-u Ada Pozowska, 
czterokrotna wicemistrzyni tenisowa Rabki
w grach pojedynczych pań w latach 1929 - 1932.

Jędrzejowska była najwybitniejszą polską tenisistką lat międzywojennych, należącą od lat trzydziestych do ścisłej czołówki światowego tenisa. Swymi osiągnięciami zadziwiała nie tylko kibiców tenisa lecz zarówno tych, którzy ze sportem niewiele mieli wspólnego. Na wszystkich kortach, na których przyszło jej występować, jak również w świecie pozasportowym, była gorliwą ambasadorką Polski i orędowniczką polskości. Dzięki tenisowi przyjaźniła się ze znamienitymi osobistościami, m.in. królem Szwecji Gustawem V czy Charliem Chaplinem.

Fotografia mówi sama za siebie - Jadwiga Jędrzejowska.

Przez swój kilkakrotny udział w zawodach w Rabce, była mimowolnie również ambasadorką naszego miasta, tak w Polsce jak i poza jej granicami. Grała i sławiła nasze miasto oraz korty, które wówczas były jednymi z najładniejszych i najokazalszych w Polsce.

Nasza najbardziej utytułowana tenisistka była przykładem jak marzenia, determinacja i ogromna pasja może prowadzić do największych sukcesów. Poza tymi sportowymi, wielką zasługą Jędrzejowskiej było spopularyzowanie tenisa wśród młodzieży, ale zwłaszcza wśród kobiet.

Z prawej, korty tenisowe u zbiegu dawnej Alei H. Sienkiewicza,
biegnącej od ul. Chopina (przed wojną Mościckiego) do  kortów
i widocznej pomiędzy gęstymi szpalerami świerkowymi Czarnej Alei.
W tle widać "Kadenówkę", dzisiaj bardzo zaniedbany i podupadły
dom dawnego właściciela Rabki (z kortami!), Kazimierza Kadena.

Co prawda korty rabczańskie to nie Wimbledon czy Roland Garros, ale moim zdaniem, warto się zastanowić czy wzorem innych obiektów sportowych jak stadiony, baseny czy korty, które mają swoich patronów, nie należałoby kortów tenisowych w Rabce – pozostałych po czterech przedwojennych, na których zdobywała laury Jadwiga Jędrzejowska – nazwać jej imieniem. W ten sposób zostałaby godnie uczczona i utrwalona jej pamięć w Rabce, która była jej przecież bliska i do której przybywała chętnie również i w okresie powojennym. Pamięć o Polce – sportowcu wielkiego formatu.

Józef Szlaga