Rabczańskie reminiscencje sportowe – sporty letnie. Część XI

Ruchliwy Zarząd Z[wiązku] S[trzeleckiego] w Rabce zorganizował 17 marca, jako rozpoczęcie wiosennego sezonu lekkoatletycznego, biegi naprzełaj na trasie 3 klm. Na starcie stanęło około 40 zawodników z pobliskich oddziałów i klubów rabczańskich. Po zawodach nagrody zwycięzcom wręczył dr. Kazimierz Kaden – właściciel zdrojowiska, w obecności komisji sędziowskiej i licznie zgromadzonej publiczności. Na specjalną uwagę zasługuje wynik ob. Tirka J. (Z.S. Raba – Wyżna), który przybył w czasie 12,3 sek., zdobywając pierwsze miejsce i cenną nagrodę Zarządu Z.S. Rabka. Sprawna organizacja spoczywała w rękach sekretarza oddziału Z.S.

Strzelec z kwietnia 1935 r.

Biegi przełajowe na ulicach Rabki zorganizowane w ramach Narodowych Biegów Przełajowych,
jakie odbyły się równolegle w wielu miastach kraju.

Na wieść o zgonie ś.p. Marszałka Józefa Piłsudskiego, Zarząd Oddziału Z.S. w Rabce zwołał nadzwyczajne Walne Zebranie wraz ze Związkiem Rezerwistów i Legjonistów, na którem wśród poważnego nastroju, po krótkiej przemowie ob. Leszka Hrabyka – odczytano Orędzie p. Prezydenta i Rozkaz Kmdy Gł. Z.S. Pamięć wielkiego Wodza Narodu uczczono 3 minutową ciszą. Po złożeniu uroczystego ślubowania i wysłaniu szeregu depesz zamknięto zebranie. Prócz tego Z.S. wraz z komitetem lokalnym zorganizował uroczystą akademię i nabożeństwo, podczas którego strzelcy trzymali straż honorową – podczas zaś akademji, pluton Z.S. prezentował broń przed portretem ś.p. Marszałka.

Historia Zespołu Szkół w Rabce–Zdroju cz.3

1991 - 2026

W 1937 roku Kuratorium Okręgu Szkolnego w Poznaniu i Towarzystwo Pomocy Naukowej im. Karola Marcinkowskiego rozpoczęło starania o budowę w Rabce Domu dla Kolonii Leczniczych. Rozpoczęto zbieranie funduszy. Do realizacji projektu przyczynili się uczniowie wielkopolskich szkół i ich rodzice, wykupując cegiełki o różnej wartości. Uzyskane pieniądze umożliwiły w 1938 roku rozpoczęcie budowy domu przy ulicy Kościuszki, na południowo – zachodnim stoku Bani.

Panorama Rabki – Zdroju, 2026 r.
(ze zbiorów Bartłomieja Roga).

Uroczystość poświęcenia kamienia węgielnego odbyła się 21 listopada 1938 roku. Zaproszonych gości, jako gospodarz powstającego budynku, powitał Kurator Okręgu Szkolnego w Poznaniu Jan Jakóbiec.

Historia Zespołu Szkół w Rabce–Zdroju cz.2

1945 - 1991

W lipcu 1945 roku willę „Tereska” przejęła ponownie Zofia Szczuka, będąca jedyną jej właścicielką i spadkobierczynią. Budynek, zdewastowany przez wojska niemieckie, a później radzieckie, częściowo wyremontowała i wydzierżawiła Skarbowi Państwa na potrzeby szkolnictwa. Wynajem budynku trwał aż do roku 1991.

15 października 1945 roku w willi „Tereska” przy ulicy Słonecznej rozpoczęło działalność 3-letnie Państwowe Seminarium dla Wychowawczyń Przedszkoli, powołane zarządzeniem Ministra Oświaty z dnia 31 sierpnia 1945 r. Dyrektorką została warszawianka, absolwentka uniwersytetu w Genewie, pedagog, dr nauk przyrodniczych Wanda Daszewska, która zamieszkała w Rabce po upadku powstania warszawskiego.

Willa „Tereska” od 1945 r. siedziba Państwowego Seminarium dla Wychowawczyń Przedszkoli
(ze zbiorów Józefa Szlagi).

Historię naszej szkoły można by ująć w kilku tomach. Mało jest chyba szkół w Polsce, które rozwijały się i rosły w tak ciężkich warunkach jak nasza – pisała Zofia Mrowec, nauczycielka muzyki i wychowania muzycznego, która w „Teresce” pracowała czterdzieści lat, od 1945 do 1985 roku – Dnia 1 września 1945 r. Kuratorium OS. Krakowskiego wynajęło od p. Zofii Szczuka budynek, w którym przed wojną mieściło się prywatne gimnazjum żeńskie wraz z internatem, prowadzone przez jej siostrę p. Irenę Szczuka. W budynku tym przez cały okres okupacji mieściło się gestapo. Po zakończeniu działań wojennych budynek wewnątrz był kompletnie zdemolowany. Nie było okien, drzwi, korytarze zupełnie zniszczone, parkiety spiętrzone, podmyte wodą. Sala gimnastyczna na III piętrze przedstawiała żałosny widok – ogromny śmietnik, podłoga zniszczona, wybite w ścianach dziury, w których umieszczono rury do pieców żelaznych, okna powybijane, boazeria zdarta, spalona.

Historia Zespołu Szkół w Rabce–Zdroju cz.1

Szukając początków obecnego Zespołu Szkół w Rabce-Zdroju, mieszczącego się przy ulicy Kościuszki 9, należy cofnąć się do okresu międzywojennego i przypomnieć historię tej placówki, której początki sięgają 1926 roku, a która w 2026 roku obchodzi 100-lecie swojego istnienia. Jednocześnie rok ten stanowi 35-lecie liceum ogólnokształcącego i 20-lecie technikum.

Artykuł jest próbą przedstawienia tych 100 lat istnienia placówki – od czasów, gdy jej patronką była św. Tereska, następnie Maria Kownacka, a obecnie ks. prof. Józef Tischner.

1926 - 1939

Początki obecnego Zespołu Szkół w Rabce-Zdroju mają miejsce w okresie międzywojennym i są związane z powstaniem oraz działalnością Zakładu św. Tereski sióstr Szczuka i ich matki Marii Sroczyńskiej.

Założycielki Zakładu św. Tereski w Rabce pochodziły ze starej rodziny szlacheckiej mieszkającej na Litwie i Podlasiu. Ich ojciec, Konstanty Szczuka herbu Grabie, był właścicielem niewielkiego majątku Antonin na Podlasiu. W 1895 roku Konstanty poślubił Marię z Szadurskich. Rodzice doczekali się czwórki dzieci: Ireny (ur.1896 r.), Zofii (ur.1899 r.), Krystyny (ur.1901 r.) i najmłodszego Stanisława (ur.1904 r.) Rodzeństwo wychowywało się w domu, w którym żywe były tradycje powstańcze, w atmosferze głęboko religijnej i patriotycznej. Gdy Konstanty zmarł jeszcze przed I wojną światową, Maria ponownie wyszła za mąż za doktora Sroczyńskiego. Po jego śmierci rodzina znalazła się w trudnych warunkach materialnych. Sytuacja stała się jeszcze gorsza w czasie wojny polsko - bolszewickiej, w sierpniu 1920 roku, ich rodzinny Antonin został zniszczony. Maria podjęła więc decyzję o sprzedaży zrujnowanego majątku i przeprowadzce do Poznania. Siostry rozpoczęły tam studia na uniwersytecie, ale pieniądze szybko pochłonęła inflacja. Rodzina pozostała bez środków do życia. Panie próbowały sobie jakoś radzić, matka zarabiała, piekąc wafelki i szyjąc, siostry zrezygnowały ze studiów i zatrudniały się jako nauczycielki w prywatnych domach, jednakże dochód z tych prac nie wystarczał na utrzymanie rodziny.

W 1925 roku Krystyna otrzymała propozycję zatrudnienia w Rabce w Zakładzie Sióstr Nazaretanek jako nauczycielka w prowadzonym przez siostry gimnazjum. Zdecydowała się na wyjazd i podjęła pracę. Szybko zorientowała się, że w Rabce jest duże zapotrzebowanie na opiekę nad dziećmi, dlatego wpadła na pomysł zorganizowania własnej małej kolonii leczniczej dla dzieci chorujących na płuca. Jej propozycja została zaakceptowana przez matkę i siostry, które w początkach 1926 roku przyjechały do Rabki. Wynajęły mieszkanie w willi „Liliana” i rozpoczęły przygotowania do pierwszego letniego turnusu kolonii.